SAFRAN OTU

Safranın bilimsel adı “Crocus sativus” biçimindedir. “Süsengiller” (Iridaceae) familyasından bir bitkidir. Çiğdem (Crocus) cinsinden soğanlı kültür bitkisi türüdür.

Safran, bitkinin çiçeklerinin içerisindeki “tepecik” (stigma) adı verilen tel biçimindeki, kırmızımsı, ince püsküllerden elde edilir. Adını da bu tepeciklerden alır. Yani bu püsküllere “safran” adı verilir. “Tepecik”, bitkinin en önemli ve en kıymetli kısmıdır. Bu bölüm, dişi organın ucundadır ve viyole tonlarında, kızılımsı renktedir. “Tepecik” üç parçadan oluşur. Çiçeğin iç kanalı boyunca uzanır.

Mor renkli çiçeklerde en çok dört yaprak bulunur. Sapları ve erkek organı (stamen) sarı renktedir. Yaprakları (corolla), şeritimsi şekildedir. Üreme organı da soğan bölümüdür. Yaklaşık 4 ila 5 santimetre çapında ve küçük kahverengi yuvarlar biçimindeki soğanlar, hasır biçiminde paralel lifçiklerden oluşur.

Safran, çok senelik bir bitkidir. direk olarak kuvvetli güneş ışığı alan bölgeleri sever. Gün ışığı alan yamaçlar bu bitki için elverişli yerlerdir. Gölgelerden hoşlanmaz. Çiçekleri sonbaharda açar.

Safran bitkisi kısırdır, çiçekleri tohum üretemez. Doğal yaşamda kendi başına bulunmaz. Çiçeğin üremesi insanlarca sağlanır. Bitkinin yetişebilmesi için toprak altında kalan üreme organı soğanlar çıkarılarak, bölünür ve ayrılır. Daha sonra tekrar dikilir. Sadece bir mevsim yaşamakta olan soğan, bölünerek 10 adet soğancık elde edilir. Küçük soğancıklar’dan yeni bitkiler yetişir.

Safranın boyu 20 ile 40 santimetre uzayabilir. Sonbahardaki hasattan sonra çiçekleri kurutulur. Çiçekleri, hasat mevsiminde sabahın ilk saatlerinde tek tek elle toplanır. Bunun nedeni; güneş yükseldikçe çiçeklerin kapanmasıdır. Çiçekler toplandıktan sonra içerisindeki tepecikler elle ayıklanarak, güneşte kurumaya bırakılır.

Anavatanı Güneybatı Asya’dır. Tarihte öncelikle Yunanistan’da yetiştirilmiştir. Yaygın olarak İran, İspanya, Hindistan, Yunanistan, Azerbaycan, Fas ve İtalya’da üretilmektedir. Türkiye’de Kastamonu’nun Safranbolu ilçesinde ve Şanlıurfa Harran Ovasında yetiştirilmektedir.

Yaklaşık 80 türü bulunan safranın keskin ve samansı bir tadı, aromatik özel bir kokusu vardır.